Home
Zoogdieren
Vogels
Reptielen en AmfibieŽn
Vissen
Insekten en Spinnen
Lagere dieren
Uitgestorven dieren
Diergedrag
Leefgebieden
Bescherming


Jaguar
ORDE:
Roofdieren

FAMILIE:
Katachtigen

GESLACHT & SOORT
Panthera onca

De jaguar is de grootste wilde kat van Amerika. Door de intensieve jacht die er wegens zijn bijzondere vacht op deze grote kat gemaakt werd, treft men hem nog maar zelden in het wild aan.

De leefomgeving van een jaguar kan heel verschillend zijn, varierend van het dichtbegroeide oerwoud tot dicht struikgewas, hoog grasland en kustwouden. Ook op meer open terrein is hij wel te vinden, mits hij genoeg dekking heeft van gras en rotsblokken tijdens het jagen.
Leefwijze
Volwassen jaguars zijn solitaire dieren, die alleen in de bronsttijd als paartjes leven. De jongen blijven hun eerste levensjaren bij hun moeder voordat ze de familie verlaten om een eigen jachtgebied te zoeken.

De grootte van hun jachtgebied is afhankelijk van het voedselaanbod. Als er voldoende prooidieren aanwezig zijn, zoals in onaangetaste wouden, dan heeft de jaguar aan een territorium van vijf kilometer doorsnee voldoende. Maar als er voedselschaarste is, bijvoorbeeld door woudkap, dan kan zijn jachtgebied weleens dertig maal zo groot zijn, ongeveer 500 vierkante kilometer.
Voortplanting
Over het familieleven van de in het wild levende jaguar is maar weinig bekend. Jarenlang werd hij vanwege zijn pels intensief bejaagd. In de jaren '60 werden er in het Braziliaanse deel van het Amazone-oerwoud jaarlijks meer dan 1000 dieren gedood. De jagers werden daardoor experts in het vinden en doden van de jaguars, maar aan de leefwijze van deze katten schonken ze weinig aandacht. Biologen proberen daarom nu de jaguars die in het wild leven te observeren, juist omdat er nog maar zo weinig zijn. De meeste informatie komt uit dierentuinen, waar jaguars zich met succes voortplanten.
Het lijkt erop dat een mannetje en vrouwtje elkaar in het wild alleen voor de paring treffen. Het mannetje verlaat het vrouwtje direct daarna, en zij brengt alle jongen alleen groot. Per worp zijn dat een tot vier welpen, die bij de geboorte blind zijn en slechts 700-900 gram wegen. Na twee weken openen de jaguarbaby's hun ogen en beginnen ze de directe omgeving van hun schuilplaats te verkennen. Met een maand of zes gaan ze samen met de moeder op jacht. De jonge jaguars leven en jagen gedurende de eerste twee levensjaren samen met hun moeder. Daarna verlaten ze haar en zoeken een eigen jachtgebied.

Voedsel en jacht
Jaguars zijn weliswaar goede klimmers, maar ze jagen toch het liefst op de grond en bij voorkeur 's nachts. Maar ze klimmen wel in bomen om vandaar hun buit te beloeren. De jaguar is ook een snelle sprinter en snel moe. Het succes van zijn jacht hangt er dan ook vooral vanaf of de jaguar zijn prooi goed kan bespieden en ongezien dichtbij kan komen.

Zijn hoofdvoedsel bestaat uit dieren die hij in het bos vindt en die in grootte varieren van een muis tot een hert. Als goede zwemmer vangt hij ook kikkers, vissen, schildpadden en kleine alligators.

De jaguar is een goede visser. Als hij vist, zit hij roerloos op een rotsblok of op een overhangende tak. Zodra hij een vis ziet, slaat hij hem met zijn poot uit het water op de oever.

Als hij een prooi te pakken heeft, sleept hij hem naar een schuilplaats voordat hij begint te eten.
De jaguar en de mens
Vroeger waren er overal tussen Arizona en Argentinie jaguars, maar door de ongebreidelde jacht werden ze op de meeste plaatsen uitgeroeid of sterk gedecimeerd. In veel landen heeft de grootschalige ontginning van bos ten behoeve van landbouwgronden en bewoning het 'werk' van de jagers afgemaakt. In de bovenloop van het Orinocobekken in Venezuela zouden de jaguars nog talrijk zijn, maar in alle andere gebieden zijn ze met uitsterven bedreigd. In heel Argentinie leven er naar schatting minder dan 200 dieren; binnenkort zijn ze alleen nog in dierentuinen te bewonderen.

Jaguars hebben de reputatie dat ze mensen aanvallen. Volgens een verhaal zou een jaguar een mens kilometers lang door het bos gevolgd zijn, en tenslotte net zo geruisloos weer verdwenen zijn als hij gekomen was. Het lijkt er dus eerder op dat een jaguar een mens 'uitgeleide doet' uit zijn territorium. Als hij hem had willen doden, zou hij daar ruimschoots de gelegenheid voor hebben gehad.

Korte feitjes:
∑ Een bioloog die een jaguar gemerkt had, vond het dier de volgende keer 800 km verderop terug in zijn nieuwe jachtgebied

∑ Van de vijf grote katten, zijn leeuwen, tijgers, luipaarden en sneeuwluipaarden in gevangenschap makkelijk onderling te kruisen. Jaguars paren echter alleen met leeuwen.

∑ De jaguar is de enige grote kat die niet brult.

∑ Amazone-Indianen vertellen dat jaguars uit het oerwoud komen om met kleine kinderen te spelen.


AFMETINGEN
Grootte: 68-76 cm
Lengte: 112-185 cm, staart 45-75 cm
Gewicht: mannetje 55-100 kg, vrouwtje tot 45-90 kg

VOORTPLANTING
Geslachtsrijp: met 3 jaar
Paartijd: in de tropen het hele jaar, aan de grenzen van zijn verspreidingsgebied in de vroege herfst
Draagtijd: 93-110 dagen
Aantal jongen: 1-4

LEEFWIJZE
Gedrag: solitaire jager, behalve in de bronsttijd
Voedsel: op de grond levende zoogdieren, huisdieren, vissen, kikkers, schildpadden en kleinere alligators
Levensverwachting: in gevangenschap tot 22 jaar

VERWANTE SOORTEN
De jaguar is nauw verwant met de tijger, leeuw, luipaard en sneeuwluipaard.

Verspreidingsgebied van de jaguar

VERSPREIDING
In Midden- en Zuid-Amerika, van het zuidwesten van de Verenigde Staten tot in Patagonie. De grootste jaguars leven in Mato Grosso in Brazilie.

SOORTBESCHERMING
Alle acht ondersoorten van de jaguar zijn tegenwoordig bedreigd en de meeste zijn buiten de bescherming van een dierpark, waar ze zich met succes voortplanten, zo goed als uitgestorven. De verandering van hun leefomgeving in akkerland en de intensieve jacht vormen de grootste bedreigingen.

design by Cafť Noir Nieuwe Media